BRAKİAL PLEKSUS YARALANMALARI

Brakial Pleksus, omurilikten çıkan sinir köklerinin üç büyük dal halinde seyrederek birbirleri ile bağlantı oluşturduğu, koltuk altı bölgesinde yer alan büyük bir sinir topluluğudur. Bu sinirler kürek kemiği, omuz ve kol kaslarının hareketini ve duyusunu sağlar. Zedelenmesi durumunda kürek kemiği, omuz, dirsek, el bileği, el ve parmak kasları etkilenebilir. Zedelenmenin şiddetine ve sinirin zedelenen bölümlerine göre çalışmayan veya etkilenen kaslar değişiklik gösterir.

Brakial pleksus yaralanmaları sıklıkla doğum sırasında oluşur ve tıp dilinde ‘obstetrik’ brakial pleksus yaralanması olarak adlandırılır. Doğumsal nedenlerin dışında; travma, torakal çıkış sendromu, radyasyon, tümör yayılımı, brakial nöritis ve basıya neden olan anevrizma gibi damarsal sorunlara bağlı olarak da yaralanma gelişebilir.

BPY Görülme Sıklığı Nedir?

Ükenin sosyal gelişmişlik düzeyine göre çeşitlilik göstermektedir.

Ülkemizde: Her 1000 canlı doğumda, 0,19 – 2,5 arasındadır.

Brakial Pleksus Yaralanması’nın Akut Döneminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Doğumdan sonra ilk 10 gün dinlenme pozisyonu önerilmektedir. (köprücük kemiği kırığı ve benzeri komplikasyonlar yoksa)

• Omuzun arkaya doğru gidişi (retraksiyonu) engellenmelidir.

• 90˚’yi aşan fleksiyon, abduksiyon; 45˚’yi aşan omuz rotasyonları önerilmez.

• Bebeğin üzeri giydirilirken, önce zedelenmiş taraf giydirilir. Çıkarırken de ilk önce bu taraf çıkartılır.

• Eklemler, normal eklem aralık açıklığı sınırlarında hareket ettirilmelidir.

BPY’nin Bulguları ve Belirtileri Nelerdir?

İlk 1 Ay Görülebilecek Belirtiler:

• Etkilenen kolun pozisyonu

• Her iki kolun eşit hareket ettirilememesİ

• Kol kaslarında tonus azalması, kolu sabitlemede zorluk

• Köprücük kemiğinin üzerinde kolda ödem ve/veya renk değişikliği

• Giydirirken lezyon tarafındaki kolda zorluk

1. Aydan Sonra Görülebilecek Belirtiler:

• Elin ağza götürülememesi

• Cisim ve oyuncakların hep tek elle kavranması

• Yüzükoyun yatırıldığında lezyon tarafındaki kolunu dışarı çıkarmaması

• Oturma dengesinin geç gelişmesi ve etkilenen kol tarafına düşme eğilimi

Erken Dönemde Brakial Pleksus’lu Çocuğa Yaklaşım

• Pozisyonlama ve tutuş şekillerinin aileye öğretilmesi

• Doğumu takiben ilk 2 hafta sinirde ve çevre dokularda oluşan ödem ve olası kanama nedeniyle fleksiyon ve adduksiyonda immobilizasyon uygulanması

• Günde 3 kez 10’ar tekrarlı NEH(NORMAL eklem hareket açıklığı) egzersizleri aileye ev programı

• Üst ekstremiteye değişik materyallerle taktil stimülasyon uygulaması (fırça, tüy, dikenli masaj topları ile vibrasyon)

• Yerçekimini elimine edecek pozisyonlarda gelişimsel aktiviteleri yapması için bebeği destekleme ve oyuncaklarla uzanma aktivitesinin geliştirilmesi(fasilitasyonu)

• Uzanma hareketinin erken dönemde fasilitasyonu için pozisyonlama

• Ekstremitede aktif hareketin başlaması ile birlikte büyük eklemlerden başlamak üzere aproksimasyon ve ağırlık aktarma çalışmaları

• Günlük yaşamda uygun oyuncak seçimi ile üst ekstremitenin hareketliliğinin arttırılması

• Hareketleri aileye bebeği yıkarken, giydirirken, taşırken ve beslerken uygulamaları konusunda eğitim verilmesi

• Yaşına uygun anlamlı ve amaçlı aktivitelerle-oyunlarla etkilenen kolun olabildiğince etkin kullanımını sağlamak

• Etkilenen kolda maksimum düzeyde duyusal farkındalığı sağlamak için uygun duyusal uyaranlar vermek